Trilhaar
Zoals u kunt vermoeden is het besturen van een zeilboot een opbeurende en leerzame ervaring, maar dan voor een uurtje of twee op de Kaag. Op open zee is het eerder een geestdodende affaire. Je houdt een kompas op de peilstreep en daar ga je mee verder, vier uur op en vier uur af. Als je niet meer rookt is daar geen aardigheid aan te beleven. Dat werkje wordt dus gedaan door de autopilot, die bij ons aan boord Siebren wordt genoemd. De kenners weten waarom.
De Behemoth is een zwaar en serieus schip, en hij heeft dan ook een zware en serieuze autopilot. Systeemkast met kwiktuimelaars in de kajuit, stuurpomp achterin, kompas ter grootte van een kleine regenton onder een van de bedden, en dan nog een slordige verzameling relaiskasten, klepvallingen, wartelbanken en plunjerstoters. Bij elkaar al gauw een kilo of zestig, eerlijk verdeeld tussen hydraulische en electrische componenten. Van electronica is geen sprake want die was nog niet uitgevonden toen Wood Freeman deze monsters concipieerde, in de jaren dertig van de vorige eeuw. Hij heeft er vele gemaakt, tot grote tevredenheid van de visserlui die er blind op vertrouwen aan de Amerikaanse westkust. Canada, Alaska in de winter - dat werk.
De onze is met zijn veertig jaar dus nog tamelijk piep, maar hij is nog geheel volgens het oorspronkelijke concept gebouwd. Door Bob Freeman, de zoon van Wood - allicht. Goed - en Bob's geesteskind hield er dus opeens mee op. Een ingewikkeld, ambachtelijk gebouwd apparaat van veertig jaar geleden - een museumstuk.
Geloof het of niet - binnen een paar uur hadden we Michael Freeman aan de lijn - Tacoma, Washington State. Zoon van Bob, kleinzoon van Wood. Hoezo stuk, hoezo niet werken - daar hebben we niet eens een monteur voor nodig. We stand by our products, Robert.
Zet het stuur maar in de midscheeps, rode draad aan zwarte en zet hem nu eens op automatic. OK - en dan nu de groene aan aarde en het roer op de hand naar bakboord - mooi. Dan nu even het kompas - duw tegen de bakelieten ring en trek het hele kompas er uit. Juist. Draai het kompas rond en meet de weerstand. Geen weerstand - that's it. Als je goed kijkt zie je in het kompas een trilhaar van platina.
' Beg your pardon Michael?'
Een trilhaar, een cat whisker met een doorsnee van negen duizendste van een inch. Die trilhaar moet tegen de centrale as van het kompas lopen. En die trilhaar is losgeschoten.
Een haar van nine thou - daarvan gaan er ruim veertig in een millimeter. En op die haar draait de Behemoth zijn wachten, in storm en regen, dag in dag uit. Een olifant met een ingegroeide neushaar - het kan, maar de verhouding ontbreekt.
Die trilhaar zit weer op zijn plek - het werk van een bescheiden maar doortastende Franse monteur. Twaalf schroeven los, kompas open, vloeistof opvangen in een kannetje, met een plastic spateltje de trilhaar terug op zijn plek, vloeistof terug, bijvullen met aanstekerbenzine, deksel erop en niet meer aankomen.
Het kan niet waar zijn - maar het werkt. Wij varen dan ook van alle zorgen bevrijd door het schitterende Bretagne. Als dit lukt kan alles. Kaapjes ronden, rotspartijen ontwijken, openingen vrijvaren, ankeren, aanmodderen met bijboten, kokkels steken, vissen en aankloten - reizen zoals het moet zijn. Van haven naar haven tot we er genoeg van hebben. En dat allemaal op negen duizendste van een inch. Platina, dat wel.